Niespodzianki w drewnie

Ścinając drzewo nie wiemy, co kryje się wewnątrz pnia. Często w starych drzewostanach spotykano pnie z odłamkami pocisków. W tej chwili odłamki to rzadkość ( praktycznie wyłącznie z pocisków myśliwskich) .
Natomiast różnego rodzaju prace gospodarcze pozostawiają swój ślad na długie lata.
Zwykle są to gwoździe lub zarośnięte kawałki drutu. To, co znalazłem w mojej brzozie było dla mnie zaskoczeniem. Co tu dużo pisać. Proszę spojrzeć.

Zniszczeniu uległ łańcuch piły spalinowej. Zęby  z węglika spiekanego poddały się przy kontakcie z kutym żelazem.

Karol Kopeć

Kontrola stanu drewnianych placów zabaw - rezystograf.

Przeprowadzamy kontrole stanu drewna wkopanego w ziemię przy pomocy rezystografu oporowego. Najczęściej są to słupy telekomunikacyjne i energetyczne, krzyże drewniane, place zabaw dla dzieci, reklamy i ogrodzenia. Badaniu podlega obszar drewna na styku powietrza i ziemi. W tym miejscu występuje przyspieszona degradacja drewna w warunkach działania czynników atmosferycznych. Często drewno nie wykazuje zewnętrznych oznak zniszczenia  ( impregnacja ) jednak wewnątrz zazwyczaj jest zaatakowane przez grzyby. Badanie dokumentowane jest opinią o stanie drewna i zapisanymi wynikami z odwiertów.
Karol Kopeć

Widoczne uszkodzenie tkanki drzewnej i ślady działania grzybów niszczących drewno

na styki powietrze - ziemia . 

Drewniane słupy wkopane w ziemię ulegają szybkiej degradacji. Pomimo impregnacji ciśnieniowej i innych zabiegów, drewno ulega czynnikom niszczącym, działającym na styku powietrze - ziemia.

Owocniki grzyba na słupie drewnianym

Rzeczoznawca parkieciarski - parkiety i podłogi.

Wiele razy spotykam się ze sporami odnośnie wykonania posadzek drewnianych zwanych popularnie podłogami czy parkietami.  Jest to problem dość często spotykany w praktyce rzeczoznawcy i warto szerzej opisać najczęstsze przypadki.
Najczęściej reklamacje dotyczące posadzek opierają się na fakcie złódkowania klepek, wystąpieniu szczelin desorpcyjnych, odspojeniu posadzki od podłoża oraz problemów z powłoką lakierniczą ( głównie z bejcowaniem) . Mniejszość stanowią sprawy dotyczące krawędziowania klepek, skrzypienia podłóg , drabinkowania paneli oraz kwestii zgodności klasy jakości klepki z klasą opisaną w umowie.
Sporadycznie dokonuje się porównania wykonania tak klepek jak i wykonania posadzki pod kątem PN/EN z uwagi na panujące w Polsce przepisy.
Wykonuje opinie tak dla nowoczesnych posadzek jak i dla posadzek zabytkowych. Jestem dyplomowanym konserwatorem zabytków i posiadam uprawnienia do wykonywania tego typu prac.

Na tym blogu znajdziecie Państwo kilka przykładów ciekawych problemów występujących przy wykonywaniu lub użytkowaniu posadzek drewnianych.

Karol Kopeć

Rzeczoznawca z zakresu technologii drewna. Biegły sądowy.

Wiele razy spotykamy się z problemem reklamacji, tak z pozycji klienta jak i z pozycji sprzedawcy czy producenta. Każdej firmie zdarzają się reklamacje, ale miarą jakości firmy jest sposób wykonania czynności reklamacyjnych.

W sytuacjach spornych, często trzeba korzystać z pomocy rzecznika praw konsumenta lub wyspecjalizowanych firm prawniczych. Do zgromadzonego materiału dowodowego potrzebna jest zwykle ekspertyza lub opinia niezależnej osoby . Zazwyczaj jest to rzeczoznawca lub biegły sądowy w przypadku powołania przez Sąd.

Na czym polega wykonanie opinii?

Opinia to :
1. stwierdzenie stanu faktycznego na chwile wykonania oględzin.
2.określenie zgodności z umową, sztuką stolarską, normami lub zakresem cenowym ( w zależności od kontekstu opinii)
3.określenie występujących wad i oznaczenie możliwych czynników wpływających na powstanie wymienionych wad
4.określenie możliwości usunięcia wad
5.teoretyczny kosztorys prac - w zależności od rodzaju sprawy
6.inne czynności zlecone przez strony.

Opinia nie może być traktowana na równi z wyrokiem Sądu ( choć niektórzy tak to odbierają).
Opinia jest jedynie dowodem w sprawie oraz możliwością weryfikacji stany faktycznego bez przenoszenia rozprawy na miejsce oględzin.

Karol Kopeć

Pistolet do malowania okien i drzwi. RP w wersji SAM.

Malowanie farbami wodorozcieńczalnymi , przeznaczonymi do malowania okien przy pomocy agregatów hydrodynamicznych jest praktycznie niemożliwe przy użyciu konwencjonalnego pistoletu RP.
Jednakże po małych przeróbkach, uzyskujemy narzędzie o parametrach przybliżonych do hydrodynamiki przy czym nie rujnujące naszej kieszeni.  Należy umiejętnie sterować ciśnieniem wewnątrz kubka z uwagi na możliwość rozerwania kubka lub "wystrzelenia" pokrywy. Wykonanie takiej przeróbki wiąże się z ryzykiem i wykonując tego typu przeróbkę każdy powinien liczyć się z możliwością wystąpienia awarii lub zniszczenia urządzenia, a co za tym idzie, możliwości poniesienia uszczerbku na zdrowiu własnym, jak i osób trzecich.
Każdy wykonuje tego typu przeróbki na własną odpowiedzialność !!!
Karol Kopeć

Standardowy pistolet RP, złączki pneumatyczne Festo.

Rozkręcamy pistolet, aby sprawdzić , gdzie można wiercić :))

I już ma mamy otwór 4,2 mm.

Gwintujemy M5 

Montaż typowego zaworu pneumatycznego z regulacją przepływu.

W pokrywie zamontowałem przyłącz pneumatyczny i zawór bezpieczeństwa.

Gotowy zestaw.

I gotowe. 

Kanapa kolbuszowska - reaktywacja legendy cz. I

 Widząc wysiłki Centrum Kształcenia Zawodowego postanowiłem dorzucić swoją cegiełkę dla ratowania zapomnianego rzemiosła kolbuszowskiego. Jednakże część moich prac polegała na przygotowaniu dokumentacji technologicznej w celu ewentualnego uruchomienia produkcji seryjnej. Przygotowałem komplet dokumentacji z rysunkami wykonawczymi oraz instrukcjami stanowiskowymi i kartami kontroli jakości. Niestety nie było chętnych na wdrożenie tego wyrobu i dokumentacja leżakuje sobie u mnie na półce. Drugą częścią było wykonanie dokumentacji konserwatorsko-technicznej oraz wykonanie kopii kanapy w skali 1:1.

Karol Kopeć

Kanapa kolbuszowska ze zbiorów MKL w Kolbuszowej

Skurcz drewna. Zsychanie się i pęcznienie.

Drewno zmienia swoje wymiary wraz ze zmianą wilgotności. Niestety wartość skurczu liniowego jest różna dla trzech kierunków anatomicznych, czyli wzdłuż włókien, w kierunku promieniowym i w kierunku stycznym. Nas, stolarzy interesuje jednostkowy współczynnik skurczu w kierunku stycznym i promieniowym. Wartość skurczu w kierunku wzdłużnym jest tak mała, iż się ją w normalnej praktyce pomija. W większości publikacji tak książkowych jak i internetowych, podawana jest wartość skurczu całkowitego lub objętościowego. Niestety ten parametr jest złudny. Sosna i świerk mają prawie taki sam skurcz całkowity ale skurcz jednostkowy jest wyraźnie mniejszy w przypadku świerku niż sosny.
Żeby nie zanudzać teorią, przechodzę do meritum.
Po co nam skurcz jednostkowy ? Ano po to, aby móc obliczyć zmianę kształtu drewna pod wpływem zmian jego wilgotności.
ΔL = ( L  x  δ  x  Δ% ) / 100   [ mm ]

ΔL - skurcz lub spęcznienie w mm
L - szerokość elementu w mm
δ - jednostkowy współczynnik skurczu
Δ% - zmiana wilgotności w %

Przykład : Deskę jesionową o szerokości 435 mm i wilgotności 12 % suszymy do 7 %.
Przekrój styczny ( deska krajna / flader czy jak tam jeszcze ją się potocznie nazywa )

ΔL = ( 435 x 0,30 x 5 % ) / 100 = 6,5 mm

Deska w kierunku stycznym zeschnie się o około 6,5 mm.

Podam średnie współczynniki jednostkowe dla podstawowych gatunków drewna :
S - styczny ;  P -  promieniowy

dąb  S= 0,28 , P= 0,18
sosna S= 0,31 , P= 0,17
buk S= 0,31 , P= 0,14
brzoza S = 0,31 , P= 0,27
olcha S= 0,23 , P= 0,16
klon S= 0,34 , P= 0,21
jesion S= 0,30 , P= 0,19
modrzew S= 0,40 , P=0,21
świerk  S = 0,24 , P= 0,14
wiąz S= 0,32 , P= 0,15
jodła S = 0,31 , P=0,13

Karol Kopeć

Współczynnik skurczu drewna - prawdy i mity .

W wielu miejscach sieci podawane są informacje na temat współczynnika skurczu drewna. Niestety większość źródeł bazuje na skurczu całkowitym wyrażanym w procentach. I tu zaczynają się schody.
 Drewno pęcznieje na wskutek wzrostu wilgotności.  Jednakże proces ten jest ograniczony tzn  punktem nasycenia włókien. Dla różnych gatunków drewna, poziom wilgotności punktu nasycenia włókien wynosi od 22 do 35 %. Jeżeli dla dwóch gatunków drewna współczynnik skurczu objętościowego będzie podobny, ale ich punkt nasycenia włókien będzie na różnych poziomach, to współczynnik skurczu dla zmiany o jeden procent wilgotności będzie dla obu gatunków różny.  Tak więc podanie wyłącznie wartości skurczu objętościowego nie jest miarodajnym wskaźnikiem porównawczym.
Aby obliczyć spęcznienie lub skurcz drewna, należy znać jego gatunek, rodzaj przekroju oraz wilgotność i wymiary.
Zmianę wymiaru drewna obliczymy z dużą dokładnością za pomocą wzoru :

A1 ( mm ) = A (mm)  x K x Z

Gdzie
A - wymiar elementu przy danej wilgotności
K - współczynnik skurczu na jeden procent zmiany wilgotności
Z - różnica wilgotności w %

Współczynnik K zmienia się w zależności od rodzaju przekroju. Dla przekroju promieniowego jest wyraźnie mniejszy niż dla przekroju stycznego.

Wartości współczynnika K dla podstawowych gatunków drewna : P = promieniowy , S = styczny , O = całkowity objętościowy (%)

sosna -  P = 0,17  ;  S = 0,31 ; O = 12,4
dąb - P = 0,18  ;  S = 0,28 ; O = 12,6
świerk  - P = 0,14 ; S = 0,24 ; O = 12,0
buk - P = 0,14  ;  S = 0,31 ; O = 17,6

Doskonale widać to na przykładzie porównania sosny i świerku.
Oba gatunki mają podobny skurcz całkowity , ale współczynnik skurczu przy zmianie wilgotności o jeden procent jest wyraźnie inny. Tak wiec przy identycznej zmianie poziomu wilgotności, świerk będzie bardziej stabilny niż sosna.

Forum - skarbnica wiedzy fachowej?

Przeglądając od czasu do czasu specjalistyczne fora drzewne , natykam się  na takie wypowiedzi, że nawet nie wiem czy się śmiać czy płakać. 
Oczywiście biorę poprawkę do wypowiedzi tz. zwykłych userów. Jednakże jeżeli "uznany doradca " czy "master" wypisuje jakieś brednie, to ręce opadają. 

Przykłady ? Proszę bardzo.

1. Opisałem problem związany z podłogami wykonanymi w technologii ślepej podłogi z przybitym parkietem. Oto jeden z ciekawszych postów :
"A od kiedy parkiet jest przybijany???? czyzby jakies nowinki technologiczne???? Chetnie sie zapoznam z ta technologia"
Ręce opadają......

2.Problem dotyczył zastosowania środka zabezpieczającego drewno przed zapaleniem , ale w kolorze zadanym przez projektanta. Zaproponowałem środek o nazwie UNIEPAL DREW AQUA KOLOR. 
Uzyskujemy tym sposobem zadany kolor konstrukcji drewnianej oraz zakładany stopień ochrony przeciwpożarowej.
Znawcy tematu zaproponowali płytę GK zamiast środka koloryzującego. Do tego podważyli wyniki atestów i certyfikatów : " A co jest zapisane w atestach? Testy "laboratoryjne" mogą udowodnić wszystko ale nijak mieć się do rzeczywistości, zostawmy je laborantom a o ogniu uczmy się najlepiej od strażaków."  
Najłatwiej wszystko obić karton-gipsem. Do tego podważanie jakości atestów to już lekkie nadużycie.

3. Recenzja na temat elektronarzędzia. Elektronarzędzie wykorzystywane było do pracy ciągłej i ciężkiej przez okres kilku lat. Dodatkowym czynnikiem destrukcyjnym było ciągłe zmienianie się obsługi.
Po kilku latach ciężkiej eksploatacji, elektronarzędzie nadal działa bez zarzutu.
Zamiast polemiki na temat jakości tego urządzenia lub parametrów pracy, forumowicze zdobyli się na taki post : " Wygląda jak ze śmietnika. Przepraszam ale zdjęć tak brudnego sprzętu bym nie wstawił." 
Esteta się trafił. Brak słów. Tak to jest, jak majsterkowicze kreują się na forach na fachowców.

4. " - jeżeli w sierpniu gdzie średnia temperatura dzienna wynosi 28 stopni wyniesiemy deskę o wilgotnosci 8% (grubość 25mm) i zostawimy ją pod wiatą na 3 tygodnie to otrzymamy deske o wilgotności 12% 

- jezeli w styczniu gdzie srednia temperatura dzienna bedzie wynosiła -10 stopni wyniesiemy deskę o wilgotnosci 8% (grubość 25mm) i zostawimy ją pod wiatą na 3 tygodnie to otrzymamy deske o wilgotności 8% "

Powinno być 18 - 22%.   Myślałem, że wiem coś niecoś na temat suszarnictwa , ale twierdzenie, iż drewno składowane pod wiatą schnie w zimie przerasta mój zakres pojmowania. Idiotyzm roku. 

Przykłady można mnożyć.  Najgorsze jest to, że przypadkowy użytkownik forum , szukający pomocy, natyka się na takich "uznanych doradców forum". Łatwo jest pisać posty z książką na kolanach lub google w drugiej karcie.



Karol Kopeć

Drzwi do kościoła z aplikacjami z miedzi

Czasami podczas prac remontowych lub adaptacyjnych zachodzi potrzeba wykonania nowych drzwi lub okien na wzór istniejących już wyrobów. Przykładem jest wykonanie drzwi do Bazyliki Mniejszej  pw. św. Mateusza w Mielcu. Na podstawie istniejących drzwi głównych , wykonywane są drzwi do wejścia bocznego oraz zakrystii.

Nietypowe wyroby z drewna. Okucia kute ręcznie.  foto: www.stolarnia.tarnobrzeg.pl

Drzwi oryginalne

Widok drzwi oryginalnych w zbliżeniu.

Drzwi oryginalne . Widok od środka.

Zbliżenie wewnętrznej strony drzwi.

Oryginalny element ozdobny, wykonany z blachy miedzianej.

Widok płaskowników maskujących połączenia płyt ozdobnych.

Ręczne klejenie drzwi. 

Strona wewnętrzna. Stan surowy.

Ręczne wykonywanie płyt ozdobnych z blachy miedzianej. Obróbka wstępna. 

Profilowanie wzorów .

Ręcznie zdobione płaskowniki z miedzi.

Nowy, ręcznie robiony element ozdobny z blachy miedzianej. Stan przed patynowaniem.

Drobne elementy ozdobne.

Dlaczego w zimie drewno schnie w ogrzewanych pomieszczeniach ?

Zadano mi pytanie , dlaczego drewno w pomieszczeniach ogrzewanych centralnie zsycha się ponad normę.
Odpowiedź jest prosta, aczkolwiek nijak się nie ma do powszechnego pojmowania zjawisk wilgotności powietrza w zimie.
Przyjmijmy typowe parametry powietrza "zimowego" = temperatura -10'C, wilgotność 98%, zawartość wilgoci około 1,8 g/m3.

Pierwszy przypadek - pomieszczenie nieogrzewane z otwartymi oknami . Zamykamy okna i zaczynamy ogrzewać pomieszczenie.
Takie powietrze po ogrzaniu do temperatury 18'C zmienia swoje parametry na = temperatura 18'C, wilgotność 12%. Wilgotność równoważna drewna dla takich parametrów to max 3,5%
Jak widać spadek wilgotności jest zasadniczy. Wilgotność równoważna

Przypadek drugi. Pomieszczenie ogrzewane - temperatura 18'C, wilgotność 60%. Warunki idealne.
Zaczynamy wentylować pomieszczenie. wpuszczamy poprzez uchylone okienko trochę powietrza z zewnątrz.
Mieszanina może mieć parametry : temperatura 10'C, wilgotność 82%. Wilgotne i zimne powietrze z zewnątrz nawilżyło i oziębiło powietrze z pomieszczenia. Nie na długo. Mieszanina ta, po ogrzaniu do temperatury 18'C ma już parametry :temperatura 18'C, wilgotność 50 %.
Wpuszczenie do pomieszczenia zimnego i wilgotnego powietrza początkowo spowodowało krótkotrwały wzrost wilgotności ale po ogrzaniu, końcowa wilgotność mieszaniny jest mniejsza od wyjściowej. Mieliśmy 65% a mamy 50%. Po kilku takich cyklach wilgotność powietrza w pomieszczeniu może osiągnąć parametry  temperatura 18'C, wilgotność 30%. Co to znaczy dla prawidłowej pracy drewna nie trzeba wyjaśniać.
Tak więc w warunkach zimowych niechcący możemy  w pomieszczeniach ogrzewanych centralnie wysuszyć  drewno do poziomu poniżej 6% a to już są poważne kłopoty.
Tak więc odkręcone zawory grzejników i uchylone lekko okna to idealny sposób na drastyczne obniżenie wilgotności powietrza , a co za tym idzie i drewna. Dlatego tak ważne jest stosowanie w okresie zimowym nawilżaczy w celu utrzymania  wilgotności powietrza na prawidłowym poziomie.

Karol Kopeć

Zasinienie schodów - wyjątkowy przykład z praktyki rzeczoznawcy.

Po mniej więcej dwuletnim okresie użytkowania , wystąpiły na powierzchni trepów sine zaplamienia.
Trepy s drewna litego przyklejone do podłoża betonowego. Boki trepów dotykają do ścian  bocznych klatki schodowej . Pomieszczenie ogrzewane centralnie. Co najdziwniejsze , wilgotność trepów różniła się zasadniczo w zakresie strony lewej i prawej. Po stronie lewej wilgotność drewna wahała się w granicach 24 - 32 %. Po stronie prawej wilgotność drewna wahała się na poziomie 12- 15 %. Jest to stan wyjątkowo rzadko spotykany.
Co było przyczyna takiego stanu? Odpowiedź jest prosta. Wyjątkowo mokry rok i brak izolacji poziomej ściany nośnej ( lewa ściana klatki schodowej ). Wilgoć z gruntu przedostała się do ściany, a z stamtąd do drewna. I problem gotowy.
Karol Kopeć

Widok zasiniałych miejscowo schodów

Lewa ściana klatki schodowej

.








Widoczne przebarwienie drewna
na wskutek wilgoci

Pomiar wilgotności drewna