Forum internetowe- skarbnica niewiedzy

Znowu natknąłem się na ciekawy post "znafcy" odnośnie datowania fotela.
Twierdzi w swoim poście, iż fotel wykonany został w latach 30-tych ubiegłego wieku.
Jest to całkowita bzdura. Konstrukcja fotela jednoznacznie wskazuje na produkcję z lat 70/80.  Wykończenie mebla dodatkowo to potwierdza.
Jest wiele osób, które uważają, iż na podstawie podobieństwa kształtu i co więcej, obecności sygnatury, potrafią rozpoznać i prawidłowo datować obiekty z drewna. Nic bardziej mylnego.

Oto kilka przykładów :

Fotel "gunlocke" . Miał być z lat 30 a jest z lat 70/80 . W latach 30 nie stosowano tego typu rozwiązań połączeń.

Niby wszystko według wzoru , ale... Oryginał czy też kopia ???

A to?  ( foto z portalu monety.pl )

Powierzchowne cechy oraz ogólne podobieństwo do oryginału nie przesądzają, czy dany wyrób jest oryginalny. Wszystkie trzy obiekty są kopiami obiektów oryginalnych z tym, że w pierwszym przypadku źle datowano oryginalny wyrób a w dwóch pozostałych to falsyfikaty.

Karol Kopeć
rzeczoznawca, biegły sądowy.

Uszkodzenia okien EURO - Nowy problem u tysięcy użytkowników

Okna typu EURO miały być idealnym następcą okien skrzynkowych i zespolonych ( szwedzkich ).
Różnica w jakości użytkowania jest kolosalna, ale czy okna EURO mają wyłącznie same zalety?
Niestety nie. Coraz częściej widuję okna EURO w fatalnym stanie . Problemem nie jest już tylko złuszczenie powłoki lakierniczej z powierzchni poziomych ale także całkowita destrukcja spowodowana działaniem wilgoci i grzybów domowych. Co najgorsze, proces destrukcji przebiega w ciągu 5 - 10 lat od zamontowania okna, więc relatywnie sprawa dotyczy nowych okien.

Najczęściej spotykanym problemem jest uszkodzenie dolnej poprzeczki ościeżnicy ( futryny ) oraz dolnych części stojaków ościeżnicy. Rzadziej spotykaną wadą jest uszkodzenie ramiaka dolnego skrzydła.

Dlaczego tak się dzieje? . Odpowiedź jest prosta. Brak odpowiedniego odprowadzenia wody , szczególnie na styku ościeżnica-parapet oraz ramiak-szyba. Często także spotyka się uszkodzenia plastikowych zakończeń okapników aluminiowych, co powoduje wnikanie wody opadowej do połączenia elementów ościeżnicy. Poza tym tańsze systemy lakiernicze lub "oszczędnościowy" system malowania prowadzi do szybkiego uszkodzenia powłoki.

Renowacja takich okien jest trudniejsza od renowacji okien starych typów z uwagi na większe zniszczenia.

Oto przykład typowego uszkodzenia okna EURO .

Uszkodzenie powłoki po kilku  latach użytkowania.

Karol Kopeć

Niespodzianki w drewnie

Ścinając drzewo nie wiemy, co kryje się wewnątrz pnia. Często w starych drzewostanach spotykano pnie z odłamkami pocisków. W tej chwili odłamki to rzadkość ( praktycznie wyłącznie z pocisków myśliwskich) .
Natomiast różnego rodzaju prace gospodarcze pozostawiają swój ślad na długie lata.
Zwykle są to gwoździe lub zarośnięte kawałki drutu. To, co znalazłem w mojej brzozie było dla mnie zaskoczeniem. Co tu dużo pisać. Proszę spojrzeć.

Zniszczeniu uległ łańcuch piły spalinowej. Zęby  z węglika spiekanego poddały się przy kontakcie z kutym żelazem.

Karol Kopeć

Falisty układ włókien . Wada dla jednych - zaleta dla drugich .

O falistym układzie włókien można przeczytać w wielu publikacjach. Jednakże nigdzie nie ma usystematyzowanego porównania  realnej wartości drewna w zależności od oczekiwań wykonawców czy klientów. Ogólnie rzecz biorąc, falisty układ włókien to utrudnienie w pracy  dla stolarzy. Falistość i towarzyszące jej często zawoje powodują liczne wyrwania i odspojenia , co przy produkcji współczesnych mebli z drewna litego stanowi poważny problem. Poza tym, falistość włókien oraz zawoje znacznie utrudniają prawidłowe i jednorodne barwienie drewna. Jednakże to, co jest wadą dla stolarzy, stało się zaletą przy wykonywaniu osad broni palnej, popularnie zwanych kolbami. Pasiasty czy gniazdowy wzór znakomicie współgra z metalowymi elementami broni i w dużym stopniu podnosi atrakcyjność wizualna broni.
Jak wygląda falistość włókien  potocznie zwana barankowatością?

Falistość włókien prostopadła do długości pnia.  Możliwe jest także równoległe ułożenie fal czyli tak zwany mahoniowy pasiak oraz różne pozycje pośrednie, które zwykle dają efekt gniazdowy. 

Falistość usłojenia na powyższym rysunku przebiega w płaszczyźnie stycznej , co powoduje uwypuklenie wady na przekroju promieniowym.  Aby uzyskać maksymalny efekt związany z pasiastymi pręgami poprzecznymi na osadzie broni, należy wybierać tarcicę promieniową a przetarcie projektować na maksymalne pozyskanie takiej tarcicy.  Często widzimy falistość włókien w różnych wyrobach z drewna. Nie zawsze jest to szczęśliwe ułożenie. Oto kilka przykładów falistości prostopadłej do wzdłużnego przebiegu włókien.

Sztacheta olchowa malowana Drewnochronem. Szerokość sztachety 10 cm. W takich wyrobach falistość włókien
powoduje większą szorstkość powierzchni i co za tym idzie inny kolor końcowy.

Oparcie łóżka. Szerokość elementu z wadą to około 18 cm.  Drewno jaworu.  W tym przypadku, przy lakierowaniu bezbarwnym wada ta nie jest aż tak widoczna. Widać nasilenie wady po brzegach  elementu, gdzie wyraźnie dominuje przekrój promieniowy i zanikaniu wady na środku elementu , gdzie dominuje przekrój styczny.

Falistość włókien w klepce boazerii w saunie. Drewno olchy. Szerokość klepki 10 cm.  W takim pomieszczeniu
falistość włókien nie stanowi większego problemu. 

Krzesło brzozowe. Niestety w tym przypadku falistość włókien to duża wada wizualna. Przy barwieniu elementów posiadających tą wadę, uzyskany efekt końcowy jest daleki od oczekiwanego.

W przypadku osad broni palnej czy pneumatycznej , falistość włókien  jest
czynnikiem poprawiającym wygląd broni i w takim wypadku jest raczej zaletą niż wadą.
źródło fotografii  :  http://bron.iweb.pl/printview.php?t=47910&start=330&sid=594a780678174a714905698f10787903

 Aby uzyskać możliwie dużą ilość tarcicy posiadającej falistość włókien należy stosować przetarcia promieniowe , identyczne jak te stosowane do pozyskania dębowej tarcicy błyszczowej.  

Jak sprawdzić, czy dany kawałek drewna posiada falistość włókien? Sposób jest prosty. Wystarczy pół litra denaturatu. Drewno zwilżone denaturatem wygląda jak po nałożeniu lakieru lub politury a alkohol szybko odparowuje , nie wpływając negatywnie na jakość drewna. Dobrze jest przed wykonaniem takiego testu przeszlifować lub strugnąć badane płaszczyzny. 

Jakie gatunki drewna często posiadają falisty układ włókien? Najczęściej wadę tą można spotkać w odziomkowej tarcicy promieniowej jaworu, jesionu, olchy , brzozy i orzecha włoskiego. Oczywiście nie jest to regułą i wadę tą można spotkać sporadycznie nawet w niektórych gatunkach dębu czy gatunków drewna pospolicie zwanych egzotycznymi. 

Jak wynika z powyższych przykładów, coś ,co dla jednych jest zmorą , dla innych jest obiektem pożądania. 

Karol Kopeć

Dokumentacja konserwatorska obiektu zabytkowego.

   Podczas prac przy obiektach wpisanych do rejestru zabytków lub rejestru muzealnego zachodzi konieczność wykonania kilku "papierkowych" prac. na początek jest to projekt prac konserwatorskich zwany także programem prac konserwatorskich oraz badania wstępne obiektu. Taka dokumentacja pozwala na poznanie aktualnego stanu obiektu, ustaleniu zakresu prac jak i ich kolejności oraz przygotowanie wykazu metod oraz materiałów potrzebnych do prawidłowej realizacji konserwacji. Przykładem takiej dokumentacji może być program prac konserwatorskich  przy renowacji i rekonstrukcji spichrza w Rzeszynku nad jeziorem Gopło.
W czasie oględzin sprawdzono stan obecny obiektu, ustalono krytyczne punkty oraz sposoby przywrócenia obiektu do stanu normalnego.

Przy okazji wykonano uproszczone badanie rezystografem oporowym zrębu spichrza.  Wyniki pomiarów znacznie ułatwiły ocenę stanu zrębu co wpływa bezpośrednio na późniejsze koszty robót dodatkowych, nieujętych w pierwotnym kosztorysie.

Rozmieszczenie punktów pomiarowych przy zastosowaniu rezystografu oporowego do sprawdzenia stanu drewna zrębu.

W czasie prowadzenia prac , prowadzony jest dziennik prac konserwatorskich i na jego podstawie oraz na podstawie oględzin wykonywana jest dokumentacja konserwatorska.
Przykładem  może być dokumentacja dotycząca konserwacji i rekonstrukcji wiat peronowych we Wrocławiu- Leśnicy .

Widok wiat przed konserwacją.

Widok wiat po konserwacji. Różnica jest niesamowita.

Karol Kopeć

Pomiary stanu drewna rezystografem oporowym

Konserwacja zabytków jest dziedziną, w której ciągle szuka się metod jak najlepszego i możliwie najmniej inwazyjnego sprawdzenia stanu faktycznego drewna.  Jedną z metod jest pomiar oporu skrawania przy pomocy rezystografu oporowego.  Oto przykład zastosowania tej metody przy konserwacji budynku spichrza .
Karol Kopeć

Wykonywanie odwiertów w pozycji stojącej. Ważne jest stabilne utrzymanie przyrządu w czasie
przeprowadzania badania .

Wykonywanie pomiaru w pozycji siedzącej. 

Odwiert nr 15.  Warstwa powierzchniowa w miarę dobrym stanie , jak zwykle
przy konserwacji drewna środkami biobójczymi nakładanymi poprzez smarowanie lub oprysk.

Odwiert nr 20. Doskonały stan drewna.

Pęcznienie i schnięcie drewna

  Drewno jako materiał higroskopijny pęcznieje przy nawilżaniu i kurczy się przy suszeniu. Skurcz i pęcznienie może przebiegać różnie w zależności od wielu czynników. Jednym  z nich jest rodzaj czynnika spęczniającego.  Inaczej w czasie będzie przebiegać spęcznienie w środowisku gazowym a inaczej w cieczy. Jeszcze inaczej przebiega proces schnięcia. Przy oddawaniu wilgoci  drewno ulega zeschnięciu, jednakże zmiany wymiarów nie są odwracalne. Dlaczego? Odpowiedź nie jest prosta ale postaram się wyjaśnić zasadę  przebiegu procesu w możliwie najprostszych, żołnierskich słowach.

Drewno zbudowane jest z różnego rodzaju komórek. Komórki zaś zbudowane są głównie z celulozy.
Celuloza to polimer o budowie łańcuchowej i stopniu polimeryzacji średnio 10 000 .  Są to bardzo długie łańcuchy , które łączą się w wiązki. Łańcuch celulozy składa się z cząsteczek celulozy połączonych ze sobą wiązaniem C-O-C , którego energia wiązania wynosi około 336 kJ/mol.  Czyli jest to wiązanie wzdłuż łańcucha.  Łańcuchy celulozy łączą się także wzdłuż - czyli połączenie łańcucha z innym łańcuchem.
Łączenia boczne to łączenia przy pomocy mostków wodorowych , a energia takiego połączenia wynosi około 26 kJ/mol.  Jak z tego widać , "moc" wiązania wzdłużnego jest wielokrotnie większa od "mocy" wiązania poprzecznego. Z tego wynikają właściwości drewna. Silne wiązania wzdłużne powodują  bardzo mały stopień pęcznienia włókna wzdłuż, natomiast pęcznienie włókna celulozy w poprzek może być nawet 200 razy większe od spęcznienia wzdłuż.

Podczas schnięcia  ze stanu całkowicie mokrego ( po ścięciu ) do stanu suchego ( np. 9% )  drewno ulega wypaczeniu.

 

źródło : http://terazmedia.nazwa.pl/pparkiet/index.php?option=com_content&task=view&id=20&Itemid=13

Tarcica wypaczona podlega dalszej obróbce na stolarni i uzyskujemy element o wymiarach i kształtach , które były założone.  Po powtórnym nawilżeniu , drewno ulega deformacji wtórnej.

Dlaczego tak się dzieje?  Powodów jest kilka . Po pierwsze inny układ fizyczny .  Element obrobiony jest cieńszy od tarcicy wyjściowej , co zmienia układ sił działających na poszczególne micele. Po drugie, szybkość procesu jest większa od podobnego procesu w przypadku tarcicy - z racji grubości materiału.

Podczas pęcznienia, łańcuchy celulozy rozsuwane są od siebie wciskającym się pomiędzy nie cząsteczkom wody. Element traci pierwotny kształt z racji anizotropii pęcznienia w kierunku stycznym i promieniowym.
Ulegają zerwaniu wiązania poprzeczne i włókna ulegają  przesunięciu .
Podczas schnięcia następuje usunięcie cząsteczek wody z pomiędzy łańcuchów celulozy. Łańcuchy ulegają przesunięciu i łączą się wiązaniami bocznymi. Nie są to jednak te same wiązania , które były przed spęcznieniem. I stąd wynika brak plastycznych odkształceń przy skurczu i pęcznieniu drewna.
Karol Kopeć